Աղաբաբյան Լուսինե բլոգ

2.Տրված ածանցներով կազմել ածանցավոր բառեր։

Ան+որոշ

Ապ+ ահով

Դժ+ գոհ

Տ+իգրան

Չ+ալանկ

Գործ-+Ական

Աշխատանք+Ային

մեղմ+Որեն

ԵրաժշտությունԺ+Ություն

Դաս 1

• Որտե՞ղ է գտնվում Միջագետքը։ Ինչու՞ է այն կոչվում այդպես։Միջագետքը Եփրատ և Տիգրիս գետերի մինջև ընկած տարացքն է։Այստեղից էլ առաջացել է նրա անվանումը։Միջագետքը սկսվում է Հայկական լեռնաշխարհի հարավից և ձգվում մինչև Պարսից ծոց։
• Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրե՛ք Սարգոն արքայի գործունեությունը։Միջագետքում հաստատված սեմական ցեղերից մեկի առաջնորդ Սարգոնը (Ք․ա․ 2330-2295թթ․) նվաճեց Շումերի քաղաքները և հիմնադրեց Աքքադ պետությունը։Նա դարձավ ամբղջ Միջագետքի արքան։Սարգոնը մի քանի խոշորր արշավանքներ կազմակերպեց նաև դեպի Ասորիք և Փոքր Ասիա թերակղզի ,նա շատ տարածքներ նվաճեց,որի համար ստացավ <<Աշխահի չորս կողմերի արքա>>տիտղոսը։
•Ե՞րբ և որտե՞ղ էր ստեղծվել Բաբելոնի թագավորությունը։ Ու՞մ օրոք այն հզորացավ։Միջագետքի կենտրոնում Ք․ա․ II հազարամյակի սկզբներին ստեղծվեց Բաբելոնի թագավորությունը։Այն մեծ վերելք ապրեց Հին աշխարհի նշանավոր արքաներից մեկի Համմուրապիի (Ք․ա․ 1792-1750թթ․)օրոք։
• Ինչո՞վ են նշանավորվել Միջագետքի պետությունների մեջ Շումերը, Աքադը և Բաբելոնը։Նորաստեծ պետությունում Համմուրապին կարգ ու կանոն հաստատեց ,ստեղծեց միասնական օրենսգիրք,որը բաղկացած էր 282 հոդվածից։Ստեծվեցին դատարաններ ,որի գերագույն դատավորը պետության արքան էր,մարդիկ արդեն կարող էին օրենքով պաշտպանվել։

Պետական ի՞նչ կառուցվածք ուներ Արատտան, ո՞րն էր նրա հովանավոր աստվածը։Հայկական լեռնաշխարհի հայտնի առաջին պետությունը Արատտան է։Արատտայի արքան միաժամանակ երկրի հոգևոր առաջնորդն էր՝ քրմապետը։Քրմապետ-արքան երկրի կարևորագույն հարցերը քննարկում էր ավագների ժողովում։Շումերական բնագրերից իմանում ենք Արատտայի հզոր բանակի, պարսպապատ մայրաքաղաքի,նաև սեփական գրի մասին։Արատտայի հովանավոր ասվածն էր Հայկը,նա իմաստության և ջրերի ասված Հայայի որդին էր։
• Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրեք Հայասսա թագավորության մասին։Ք․ ա․ II հազարամյակի կեսերին Հայստանից արևմուտք բնակվում էին խեթերը։Նրանք հայերին ազգակից հնդեվրոպական ժողովուրդ էին։Մեր երկիը կոչում էին <<Հայասա>>,որը խեթերեն նշանակում է <<հայերի երկիր>>։Հայասան ուներ իր արքունիքը ,բանակը ,քաղաքային կենտրոնները,դիցարանը։
• Մի քանի նախադասությամբ պատմեք Նաիրի երկրի մասին։Ք․ ա․ XIII-X դարերում Ասորեստանի արքաները Հայաստանի հարավում և Վանալճի ավազանում բազմիցս հիշատակում են Նաիրի երկիրը։Նաիրի բազմաթիվ արքա-առաջնորդներ դաշինք էին կնքել ընդհանուր թշնամու՝ Ասորեստանի դեմ պայքարելու համար։Նաիրին հիշատակվում է իբրև ընդարձակ,հպատակություն չճանաչող երկիր, որն ուներ 250 քաղաք՝ զորավոր պարիսպներով։Ք․ ա․ IX դարում Նաիրին արդեն հանդես է գալիս որպես մեկ միսանական պետություն։

248.

248. Ապրանքի գինը 5600 դրամ էր։ Այդ գինը նախ բարձրացավ
     10 %-ով, ապա իջավ նույնքան տոկոսով։ Նախնական գնի համեմատ ավելի թա՞նկ, թե՞ ավելի էժան դարձավ ապրանքը։
     5600×10%/100%=560
     5600+560=6160
     6160-560
     Գինը մնաց նույնը
249. Շախմատային մրցաշարում 120 խաղերից 42-ն ավարտվել են ոչոքի արդյունքով։ Ոչ-ոքիների քանակը խաղերի ընդհանուր քանակի քանի՞ տոկոսն է։
     42×100/120=35%
     
     250.Դասարանում կա 25 աշակերտ։ Կիսամյակի ընթացքում նրանցից
     7-ը դասերից ուշացել են 14-ական անգամ, 6-ը` 7-ական անգամ,
     իսկ մնացած աշակերտների մասին հայտնի է, որ նրանց
     ուշացումների քանակները նույնն են։ Քանի՞ անգամ է դասերից
     ուշացել նրանցից յուրաքանչյուրը, եթե դասարանի բոլոր
     աշակերտների ուշացումների միջին քանակը 8 է։
     
     252.Գետի հոսանքի արագությունը 2 1/2կմ/ժ է։ Որքանո՞վ է գետի
     հոսանքի ուղղությամբ նավակի ընթացքի արագությունը մեծ
     հոսանքին հակառակ ուղղությամբ ընթացքի արագությունից։
     
     2 1/2 + 2 1/2= 10/2=5 կմ/ժ- ժամով
     254.Լուծե՛ք թվաբանական խաչբառը.
     Ուղղաձիգ. Ա. Տասնչորս 2-ների արտադրյալը։ Բ. Միլիոնի 1%-ը։ Գ. Երեք տարբեր թվանշաններով գրի առնվող ամենափոքր հնգանիշ թիվը։
     Հորիզոնական. Ա. Նույն թվանշանով գրի
     առնվող թիվ։ Դ. Թիվ, որը 27691-ից մեծ է այնքանով, որքանով փոքր է 32329-ից։ Ե. Թիվ, որը
     հարաբերում է 5129-ին այնպես, ինչպես 184-ը՝
     23-ին։ Բ 1000000×1%/100%=10.000%
     Գ. 11.123
     Դ. 27691- 32329=4638 4638:2=2319
     Ե. 5129×184/23=41.032
     255.6 3/7= 7 4/7, 15 2/3= 16-1/3 , 27 2/8= 28- 6/8խառը թվերը ներկայացրե՛ք:

Ստեփան Զորյան․ «Չալանկը»

Առաջադրանքներ՝

1. Հատվածից դուրս գրիր գրությամբ և արտասանությամբ տարբերվող բառերը, օրինակ՝ խնդրել- թ լսում ենք, դ գրում:
   Կենդանի- թ լսում ենք, դ գրում
   դեպք- փ լսում ենք , պ գրում
   Մարդ- թ ասում ենք, դ գրվում
   հագնվել- ք լսում ենք , գ գրում
   
   
2. Վերնագրիր 3-րդ հատվածը:
   Իմաստուն Չալանկը

3. Ունե՞ս որեւէ կենդանի։ Պատմի’ր կենդանուդ արկածների մասին, եթե այն շուն է, ապա փորձիր զուգահեռներ տանել Չալանկի հետ։
Ես ունեմ ծովախոզուկ: Նա շատ ծիծաղելոի դեմքեր է ընդունում և նա իմ միակ ամենալավ ընկերն է է: Նրա ծնունդը հոկտեմբերի 25-ին է,իսկ անունը՝ Արկադի Պետրովիչ: Նա մեր մոտ մի տարի է ինչ ապրում է: Օրինակ՝ երբ ես զարթնում եմ, նա էլ է զարթնում, ես ուտում եմ , նա էլ է ուտում: Նա շատ խելացի է Չալանկի պես:

4. Մեկնաբանի’ր` Շանն ախպոր պես պիտի սիրել…

1.Նկարված կանաչ կետերից ո՞րն է a ուղղի նկատմամբ համաչափ A կետին:

Պատասխան՝  A կետին համաչափ է M կետը:
2.

Այս պատկերը համաչափ է կարմիր գծի նկատմամբ:

Գտիր տրված կետերին համաչափ կետերը:

D կետին համաչափ է  N կետը:

N կետին համաչափ է  D կետը:

3.

Արդյո՞ք տրված պատկերը համաչափ է գծված առանցքի նկատմամբ:

Ընտրիր «այո» կամ «ոչ»:

• այո
• ոչ
  4.
• Գտիր և նշիրОy առանցքի նկատմամբ A կետին համաչափ կետը:
• G
• E
• C
• H
• D
• B
  5.
• Արդյո՞ք ճիշտ է հետևյալ պնդումը:
• Քառակուսին օժտված է առանցքային համաչափության հատկությամբ:
• սխալ է
• ճիշտ է
  6.
• Ընտրիր համաչափության առանցք ունեցող նկարը:
• 
• 
• Ոչ մեկն էլ չունի:
• Երկուսն էլ ունեն:

1.

Նայիր նկարին:

1. Արդյո՞ք ներկված պատկերն ունի համաչափության առանցքներ:

• Այո
• Ոչ

2. Եթե այո, ապա թվերով գրիր, թե քանի՞սը (եթե ոչ, ապա տեղադրիր 0):

Պատասխան՝  1


2.

Նկարում ցուցադրված են եռանկյուն և քառանկյուն պատկերներ: Կողմերի վրա նշված են միջնակետերը: Փորձիր աչքաչափով պարզել, թե արդյո՞ք կարմիր հատվածը կարող է հանդիսանալ պատկերի համաչափության առանցքի մաս:

Ընտրիր «Այո» կամ «Ոչ» պատասխանները:

• Այո
• Ոչ

• Այո
• Ոչ

• Այո
• Ոչ

3.

Արդյո՞ք բերված պատկերն ունի համաչափության առանցք:

Նշիր «այո» կամ «ոչ»:

• ոչ
• այո
  
  
  4.
• Նշիր այն պատկերը, որն ունի համաչափության առանցք:
  
• Քառանկյուն
• Ուղիղ անկուն
• Բեկյալ
• Հնգանկյուն
  
  5.
• Քանի՞ համաչափության առանցք ունի այս նկարը:
•  Ընտրիր ճիշտ թիվը (եթե նկարը համաչափ չէ, ապա ընտրիր զրոն):
• 10
• 0
• 2

6.

Համաչափության քանի՞ առանցք ունի ուղղանկյունը:

Նշիր ճիշտ տարբերակը:

• 4
• անվերջ թվով
• 0
• 3
• 2
• 1
  
  7.
• Թվային առանցքի վրա նշված է O կետը, որի կոորդինատը 2 -ն է: O կետով տարված է առանցքին ուղղահայաց հատված, որի աջ կողմում վերցված է BM հատվածը՝ 5 և 8 ծայրակետերով:
• Որոշիր O կետով տարված հատվածի նկատմամբ B M հատվածին համաչափ P D հատվածի ծայրակետերի կոորդինատները:  
  
• P կետի կոորդինատը՝ 
• D կետի կոորդինատը՝

1.Նկարված կանաչ կետերից ո՞րն է a ուղղի նկատմամբ համաչափ A կետին:

Պատասխան՝  A կետին համաչափ է M կետը:
2.

Այս պատկերը համաչափ է կարմիր գծի նկատմամբ:

Գտիր տրված կետերին համաչափ կետերը:

D կետին համաչափ է  N կետը:

N կետին համաչափ է  D կետը:

3.

Արդյո՞ք տրված պատկերը համաչափ է գծված առանցքի նկատմամբ:

Ընտրիր «այո» կամ «ոչ»:

• այո
• ոչ
  4.
• Գտիր և նշիրОy առանցքի նկատմամբ A կետին համաչափ կետը:
• G
• E
• C
• H
• D
• B
  5.
• Արդյո՞ք ճիշտ է հետևյալ պնդումը:
• Քառակուսին օժտված է առանցքային համաչափության հատկությամբ:
• սխալ է
• ճիշտ է
  6.
• Ընտրիր համաչափության առանցք ունեցող նկարը:
• 
• 
  1 պատկերը ունի:

7.

Նայիր նկարին:

1. Արդյո՞ք ներկված պատկերն ունի համաչափության առանցքներ:

• Այո
• Ոչ

2. Եթե այո, ապա թվերով գրիր, թե քանի՞սը (եթե ոչ, ապա տեղադրիր 0):

Պատասխան՝  1


8.

Նկարում ցուցադրված են եռանկյուն և քառանկյուն պատկերներ: Կողմերի վրա նշված են միջնակետերը: Փորձիր աչքաչափով պարզել, թե արդյո՞ք կարմիր հատվածը կարող է հանդիսանալ պատկերի համաչափության առանցքի մաս:

Ընտրիր «Այո» կամ «Ոչ» պատասխանները:

• Այո
• Ոչ

• Այո
• Ոչ

• Այո
• Ոչ

9.

Արդյո՞ք բերված պատկերն ունի համաչափության առանցք:

Նշիր «այո» կամ «ոչ»:

• ոչ
• այո
  
  
  10.
• Նշիր այն պատկերը, որն ունի համաչափության առանցք:
  
• Քառանկյուն
• Ուղիղ անկուն
• Բեկյալ
• Հնգանկյուն
  
  11.
• Քանի՞ համաչափության առանցք ունի այս նկարը:
•  Ընտրիր ճիշտ թիվը (եթե նկարը համաչափ չէ, ապա ընտրիր զրոն):
• 10
• 0
• 2

12.

Համաչափության քանի՞ առանցք ունի ուղղանկյունը:

Նշիր ճիշտ տարբերակը:

• 4
• անվերջ թվով
• 0
• 3
• 2
• 1
  
  13.
• Թվային առանցքի վրա նշված է O կետը, որի կոորդինատը 2 -ն է: O կետով տարված է առանցքին ուղղահայաց հատված, որի աջ կողմում վերցված է BM հատվածը՝ 5 և 8 ծայրակետերով:
• Որոշիր O կետով տարված հատվածի նկատմամբ BM հատվածին համաչափ PD հատվածի ծայրակետերի կոորդինատները:  
• P կետի կոորդինատը՝ 8
• D կետի կոորդինատը՝ 5

2-րդ հատված

Ձմեռը հայրս Չալանկին կապում էր մեր գոմի չարդախում, հենց գոմի դռան առաջ, ուր նա խոտ էր դնում նրա համար, որ տեղը փափուկ ու տաք լինի։

Հայրս Չալանկին գոմի դռանը կապում էր նրա համար, որ գող գալու դեպքում իմացնի, որովհետև գոմը գտնվում էր մեր տնից բավական հեռու։ Եթե պատահեր դուռը կոտրեին և ամբողջ տավարը տանեին` չէինք իմանա։

— Քնածն ու մեռածը մին է,— ասում էր հայրս և միշտ զգուշացնում, որ եթե ինքը, պատահեց, տանը չեղավ, մենք չմոռանանք Չալանկին կապել գոմի չարդախում։

Եվ, պետք է ասած, Չալանկի պատճառո՞վ, թե նրա ահից, ոչ միայն մեր գոմից, այլև մեր բակից բան չէր գողացվում։ Հայրս հավատացած էր, թե մի բան պատահելիս Չալանկը հաչոցով կիմացնի։

Իսկ Չալանկը երբեք սուտ չէր հաչում… Դա արդեն հայտնի էր:

Ու ահա ձմռան մի գիշեր, երբ մեր տանը բոլորս քնած էինք, հանկարծ զարթնեցինք ինչ-որ տարօրինակ ձայներից։ Մեկը դիպչում էր մեր դռանը, ճանկռոտում և մի տեսակ, մռռոցի նման, ձայներ հանում։

Առաջինը զարթնեցինք ես ու մայրս։ Հայրս, սովորաբար, խոր էր քնում, մինչև չհրեիր՝ չէր զարթնի։

Մի քանի անգամ ականջ դնելով այդ տարօրինակ ձայներին, մայրս արթնացրեց հորս.

— Տես մի էն ի՞նչ է, որ դուռը չանգռում է…

Այդ րոպեին դռան ճանկռտոցը կրկնվեց. նորից մեկը դիպավ դռանը, և լսվեց զսպված կլանչոց։

— Շուն է՞,— հարցրեց հայրս տարակուսած, անկողնում նստելով: Ապա վեր կացավ, արխալուղը գցեց ուսերին ու գնաց դեպի դուռը։

Բայց մայրս չթողեց դուռը բանալ։

— Կատաղած շուն կլինի, աման…

Հայրս լուսամատի ապակիների միջով նայեց դուրս, բայց բան չնկատելով, լուսամուտի մի փեղկը բաց արավ ու գլուխը դուրս հանեց։

— Դե կորի՛,– պոռաց նա և ետ դարձավ։– Մեր շունն է, կապը կտրել է։

— Բա խի՞ է դուռը չանգռում,— զարմացավ մայրս։— Չլինի՞ սոված է։

— Չէ՛, հենց իրիկունը, գոմը փակելուց հետո եմ հաց տվել,— պատասխանեց հայրս։– Ով գիտի գելի հոտ է առել, վախից կապը կտրել` դեսն է եկել…

Եվ հայրս, ուսերին գցած արխալուղը մի կողմ դնելով, ուզում էր կրկին անկողին մտնել, երբ շունը, որ լռել էր այդ րոպեին, նորից դիպավ դռանն ու կլանչեց։

— Չէ։ Սա իսկ որ գելի հոտ է առել,— կրկնեց հայրս։ — Վախից կլանչում է…

Ու նորից բարկացավ.

— Դե, կորի՛, անպետք։

Չալանկը ընդհատեց կլանչոցը, բայց դարձյալ դռնովը դիպավ։

— Քեզ պես հազար շուն սատկի, էս ցրտին դուրս չեմ գա,— ասաց հայրս ու մտավ անկողին։

Շունը դռան ետևից կարծես զգաց այդ բանը և ավելի անհանգստացավ. սկսեց նորից կլանչել ու թաթը դռանը քսել:

Կլանչում էր, թաթը դռանը քսում և մի վայրկյան լռում, սպասում։ Տեսնելով ձայն չենք տալիս՝ շարունակում էր նույն ճանկռտոցն ու կլանչը։

Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրիր:
   կլանչոց-Շան աղիողորմ հաչոց, կաղկանձյուն:
   արխալուղը-Տղամարդկանց և կանանց կարճ՝ մինչև ծնկները հասնող հագուստ:
2. Կազմիր նախադասություններ ընդհատել, տարօրինակ, զարթնել բառերով:
   Երբ իմ մայրիկը խոսում է , ես ընդհատում եմ նրան:
   Մեր բակը ցավոք սրտի տարօրինակ կեղտոտ է:
   Մեր ծովախոզուկը շատ է ուրախանում , երբ մենք առավոտյան զարթնում ենք:
3. Ի՞նչ առածներ գիտես շան մասին: Գրիր:
   Շան հետ ընկերացի՛ր, փայտը ձեռքիցդ մի՛ գցիր:
4. Վերնագրիր հատվածը:
   Խեղճ Չալանկը

236.Համաչա՞փ են արդյոք պատկերները տարված ուղղի նկատմամբ
(տե՛ս նկ. 13)։ Կարո՞ղ են արդյոք այդ պատկերները համաչափ լինել
մեկ ուրիշ ուղղի նկատմամբ։

238.Տետրի մեջ արտագծե՛ք 14-րդ նկարում պատկերված կետերը և
ուղիղը։ Կառուցե՛ք այն կետերը, որոնք համաչափ են տրվածներին։

240.Պատկերի համաչափության առա՞նցքն է արդյոք տարված ուղիղը: ա)ոչ, բ)ոչ, գ)այո, դ)ոչ, ե)այո, զ)այո,

243.Տետրի մեջ արտագծե՛ք 18-րդ նկարը։ Կառուցե՛ք ABC բեկյալին p
ուղղի նկատմամբ համաչափ բեկյալը։

247.

Քանի՞ տոկոսն է.
ա) 50-ը 100-ի, 50×100/100= 50%
գ) 125-ը 25-ի, 125×100/25=500%
ե) 300-ը 30-ի, 300×100/30=1000%
բ) 15-ը 75-ի, 15×100/75= 20%

դ) 40-ը 250-ի, 40×100/250=16%

զ) 900-ը 15-ի։900×100/15=6000%


251.Քարտեզի վրա երկու քաղաքների հեռավորությունը հավասար է
7 3/5սմ-ի։ Ինչի՞ է հավասար քաղաքների իրական հեռավորությունը, եթե քարտեզի մասշտաբը 1 ։ 1000000 է։

38/500.000 x 1000000= 38.000000:500.000=76 կմ