Тайное становится явным /27 сентября/

1

Я услышал, как мама сказала кому-то в коридоре:
– Тайное всегда становится явным.
И когда она вошла в комнату, я спросил:
– Что это значит, мама: „Тайное становится явным?”
– А это значит, что если кто-то поступает нечестно, всё равно про это узнают, и будет ему стыдно, и он будет наказан, – сказала мама. – Понял? Ложись спать! Я почистил зубы, лёг спать, но не спал, а всё время думал, как же так получается. И я долго не спал, а когда проснулся, было утро, папа был уже на работе, и мы с мамой были одни. Я опять почистил зубы и стал завтракать. Мама принесла тарелку манной каши.
– Ешь! – сказала мама. – Безо всяких разговоров!
Я сказал:
– Видеть не могу манной каши!
Но мама закричала:
– Посмотри, на кого ты стал похож! Совсем худой! Ешь. Ты должен
поправиться.
Я сказал:
– Не могу.
Тогда мама села со мной рядом, обняла меня за плечи и ласково спросила:
– Хочешь пойдём с тобой в Кремль?
Ну ещё бы… Я не знаю ничего красивее Кремля. Там так много интересного. Поэтому я быстро ответил маме:
– Конечно, хочу в Кремль! Даже очень!
Тогда мама улыбнулась.
– Ну вот, съешь всю кашу, и пойдём. А я посуду вымою. И мама ушла на кухню. А я остался один с кашей. Попробовал – ну, невозможно есть! Тогда я подумал, что, может быть, сахару не хватает. Посыпал песку, – попробовал…Ещё хуже стало. Тогда я взял и налил в кашу воды. Но всё равно было невкусно. И тут я вспомнил, что у нас есть горчица. Я взял и вылил в кашу всю баночку, а когда немного попробовал, у меня сразу глаза на лоб полезли и остановилось дыхание. И я, наверное, потерял сознание, потому что взял
тарелку, быстро подбежал к окну и вылил кашу на улицу. Потом вернулся и сел за стол.
В это время вошла мама. Она посмотрела на тарелку и обрадовалась.
– Ну, что за Дениска! Молодец! Всю кашу съел. Ну, вставай, одевайся, идём на прогулку в Кремль! – И она меня поцеловала.

потерять сознание – կորցնել գիտակցությունը
глаза на лоб полезли – աչքերը ճակատը թռան
остановилось дыхание – շունչը կտրվեց

Найдите в тексте антонимы данных слов.
Вышла-вошла, вставай-ложись, заснул-проснулся, вечер-утро, толстый-худой, похудеть-поправиться, вкусно-невкусно.
Найдите лишнее слово.
1. тарелка, ложка, блюдо, каша — блюдо 3. соль, перец, горчица, торт -торт
2. суп, шляпа, котлеты, сосиски -шляпо 4. концерт, завтрак, обед, ужин- концерт

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Как мама объяснила выражение „тайное становится явным”?

2. Что надо было съесть Денису на завтрак?

3. Как мама уговаривала Дениса съесть кашу?

4. Как Денис пытался съесть кашу? Что он в неё добавил?

5. Что сказала мама, когда вошла в комнату?

Ответьте на вопросы.
1. Правильно ли поступил Дениска? нет

2. Что бы вы сделали на его месте? села кашу

3. Из чего обычно состоит ваш завтрак? яишница с хлебом и с фруктоми

4. Чем, по вашему мнению, закончится эта история? и они пошни в кремель
Согласны вы с тем, что..
1. Дениска любил манную кашу. нет

2. Мама обещала повести Дениску в
Кремль. да

3. Дениска съел всю кашу. нет

4. Папа завтракал вместе с Дениской. нет

Урок 7. Умный попугай.

Из учебника «Русский язык 5» стр. 28

Купил папа Ирочке попугая. Научила Ирочка его мяукать, лаять, говорить „Здравствуйте, ребята!” и захотела показать его своим одноклассникам. Решила она пойти с попугаем в школу, а бабушка к ней с просьбой:
– Сходи, пожалуйста, в магазин.
– Вот ещё! – ответила Ирочка. – Мне некогда! Отстань!
Она всегда так говорила, когда бабушка просила её что-нибудь сделать. Отнесла Ирочка попугая в школу. Окружили её одноклассники.

– Поздоровайся с ребятами, Чико!
А попугай вместо „Здравствуйте, ребята!” говорит:
– Отстань!
Ребята удивились, а Ирочка покраснела, но тут же спросила снова попугая:
– А как кошка мяукает? Помяукай, Чико!
Попугай посмотрел на Ирочку и в ответ:
– Вот ещё!
– А как собачка лает? – чуть не плача, спросила Ирочка.
– Мне некогда! – прокричал попугай.
Ребята засмеялись, а Ирочка рассердилась.
– Вот противный! Ничего говорить не хочет.
– Как не хочет? – не согласились ребята. – Он нам очень многое рассказал. Молодец, Чико!

Согласитесь или возразите. Найдите в тексте отрывки, подтверждающие ваши слова.
1. Ирочка учила попугая разговаривать, но он ничему не научился. да
2. Ирочка рассердилась на попугая, потому что он забыл всё, чему она его научила. да

3. Попугай о многом рассказал ребятам.да

Ответьте на вопросы:

  1. Чему научила Ирочка попугая? Ирочка научила попугая мяукать, ляать и говорить ребятам ” Здравствуйте Ребята”
  2. О чем попросила бабушка? Бабушка попросила Ирочку сходить в магазин.
  3. Куда отнесла Ирочка попугая? Ирочка отнесла попугая в школу.
  4. Почему ребята удивились? Ребята удивились, потому что попугай говорил други е слова.
  5. Что поняли ребята?Ребята поняли, что попугай эти слова научился у Ирочки.

ФИЛИПОК

По учебнику «Русский язык 5» стр. 23

…Ребята ушли в школу. Отец ещё с утра уехал в лес, мать ушла на работу. Остались в избе Филипок да бабушка на печке. Стало Филипку скучно одному, бабушка заснула, а он стал искать шапку. Своей не нашёл, взял старую отцовскую и пошёл в школу. Школа была за селом у церкви… Прибежал Филипок к школе. На крыльце никого нет, а в школе слышны голоса ребят. На Филипка нашёл страх: вдруг учитель его прогонит? И стал он думать, что ему делать. Шла мимо школы бабушка с ведром и говорит: все учатся, а ты что тут стоишь? Филипок и пошёл в школу, снял шапку и отворил дверь. Школа вся была полна ребят. Все кричали своё, и учитель в красном шарфе ходил посередине.
– Ты что? – закричал он на Филипка.
Филипок ухватился за шапку и ничего не говорил.
– Да ты кто?
Филипок молчал.
– Или ты немой?
Филипок так напугался, что говорить не мог. Он посмотрел на учителя и заплакал.Тогда учителю жалко его стало. Он погладил его по голове и спросил у ребят:
– Кто этот мальчик?
– Это Филипок, Костюшкин брат, он давно просится в школу, да мать не пускает его, и он украдкой пришёл в школу.
– Ну, садись рядом с братом, а я попрошу, чтобы мать пускала тебя в школу. Учитель стал показывать Филипку буквы, а Филипок их уж знал и немножко читать умел.
– Молодец, – сказал учитель. – Кто же тебя учил читать?

Филипок осмелел и сказал:
– Мой брат. Я сразу всё понял.
Учитель остановил его и сказал:
– Ты погоди хвалиться, а поучись.
С тех пор Филипок стал ходить с ребятами в школу.

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Почему Филипку стало скучно в доме?

Фелепку стало дома скучно, потому что бабушка спола на печке а Филипок один остался.

2. О чём думал Филипок, стоя перед школой?

филипок испугался, что учитель вигонит из школы.

3. Кто представил Филипка, что сказал о нём?

Филипка представил ученик, и сказал что он брат Катюшки.

4. Почему учителю стало жалко Филипка?

Учителю стало жалко Филипка, потому что он давно просился в школу

5. За что похвалил мальчика учитель?

Учитель похвалил мальчика за то, что он умел немношко читать.

Задания.

Соедини слова по смыслу:

отец                      папа                                                           

изба (избушка)  русское национальное жилище                                                            открыл отворил 

                                                                         

ухватился               схватился                                                 

украдкой    тайком                                                                     

погоди                    подожди                                                         

К словам из первого столбика подберите соответствующие из второго.

большие        буквы                                     
строгий   учитель                                                   
старший   брат                                                    
красный       шарф                                                
полное          ведро                                                
отцовская     шапка                                         
добрая            бабушка                                              
маленький    мальчик                                             
горячая           печка                                             
начальная  школа                                                

К данным словам подберите из текста слова с противоположным значением.
Весело- скучно, потерять-найти, новый-старый, закрыть-отворить, проснуться- заснуть, пуста-полна, говорить-молчать.

Проверьте, правильно ли вы поняли содержание рассказа. Согласитесь или возразите.
1. Филипку было скучно дома, поэтому он решил пойти в школу. да

2. В школе было очень тихо.нет

3. Филипок сказал учителю, что он Костюшкин брат.нет

4. Филипок очень хорошо умел читать.да

5. Он сам научился читать.нет
6. Учитель похвалил Филипка.нет

7. Учитель сказал мальчику, чтоб он пришёл в школу через год. нет

մայրենի

Կարդա՛ սահմանումները և այդ սկզբունքով վանկատի՛ր բառերը։ Չմոռանա՛ս գունավորել ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունները։

  • Երկու ձայնավորների միջև եղած բաղաձայնը անցնում է հաջորդ տող։

Օրինակ՝ գարուն- գա-րուն

Պահարան-  Պա-հա-րան

Քաղաք-քա-ղաք

Թանաք-թա-նաք

Կարագ-կա-րագ

Հեծանիվ- հե- ծա- նիվ

Ուղիղ-ու-ղիղ

Պայուսակ—պա- յու-սակ

Դանակ-դա-նակ

Գազար-գա-զար

Թանաքաման-թա-նա-քա-ման

եր-եպխ

Վանկատի՛ր տրված բառերը և ընդգծի՛ր փակ վանկերը։

Երեխա-եր-եխ-ա

Պարագա-պա-րա-գա

Հանրաքվե-հան-րաք-վե

Ընձուղտ-ըն-ձուխտ

Աբեղա-աբ-եղ- ա

Մաքրել- մաք-րել

Բարձր-բար-ձր

Վարքագիծ-վար-քա- գիծ

Չորրորդ-չոր-րորդ

Վանկատի՛ր տրված բառերը և ընդգծի՛ր բաց վանկերը։

Հացաման- հաց-ամ- ան

Սիրելի- սի-րե-լի

Ձնհալ-ձն-հալ

Կամավոր-կամ-ավ-որ

Կարդա՛ սահմանումը և նույն սկզբունքով վանկատի՛ր տրված բառերը։

Երկու և ավելի բաղաձայններից միայն վերջինն է անցնում հաջորդ տող։

Օրինակ՝

Ընկույզ-ըն-կույզ

Աստղիկ- Աստ-ղիկ

Կարծրանալ-կարծ-րանալ

Խնդրագիրք, իշխանություն, մկնդեղ, մրցաշար, կարգադրել, խնդրագիրք, վարդակակաչ, սառնարան, երկնասլաց։

Եթե գաղտնավանկի ը-ն բառի առաջին հնչյունն է (սպասել, զբաղվել, ստանալ, սկիզբ․․․ ) ապա այդ ը-ն կարելի է չգրել և չառանձնացնել տվյալ վանկը։

Եվ տառը տողադարձի ժամանակ բաժանվում է ե, վ տառերի, երբ դրանք պատկանում են տարբեր վանկերի։

Հևալ-հեվ-ալ

Երևույթ-երեվ-ություն

Տերևաթափ-տերեվ-աթափ

Հարևան-հարեվ-ան

Գրի՛ր նմանատիպ բառեր և վանկատի՛ր։

Արևամուտ-արեվ-ամուտ

Ո՞ր շարքում տողադարձի սխալ կա։

Մա-նըր, թըխ-վածք, սպա-սել , հարեվ-ան, սխալ է

Պար-զամիտ, թը-ռիչք, լռութ-յուն

Անկր-կնելի, վար-դագույն,, համալ-սարան, տր-տըն-ջալ

руский

Сказка о чудесном дереве /16.09.21/

Из учебника «Русский язык 4» стр.18

Когда ребята остановились у поваленного сильным ветром дерева, учительница спросила:
– Из каких частей состоит это дерево? Назовите эти части по-русски.
– Корни, ствол, ветки, листья.
– Обратите внимание на корни. Для чего корень нужен растению, вы знаете. А вот знаете ли вы, какие ещё значения имеет слово „корень”?
– Знаем! – наперебой закричали ребята. – Все наши зубы имеют корни. И в каждом слове есть свой корень.
– Правильно. Но тогда у меня к вам ещё один вопрос: „Чем корень слова напоминает нам корни деревьев?”
Ребята задумались.

– Чтобы помочь ответить на этот вопрос, – сказала Наталья Семёновна, расскажу вам сказку о чудесном дереве.
Жило-было много лет назад слово „ходить”. Нашли его люди и приказали: „Будешь жить с нами!”. И поселилось слово среди людей, и стало скитаться, и попросило слово их:
– Посадите меня в землю.
– Зачем? – удивились люди. – Чтобы из меня много других слов выросло: и вам будет интересней, и мне веселей. Посадили люди слово „ходить” и начали поливать его. Долго из земли ничего не росло, но наконец показался маленький росток.
– Как тебя зовут, росток? – спросили люди.
– Ходить, – ответил он.
– Опять „ходить”! А где же другие слова?
– Будут! Вы только чаще меня поливайте.
Стали люди ухаживать за ростком лучше прежнего, и превратился он в могучий ствол. А когда ствол начал ветвиться, спросили люди первую веточку:
– Как тебя, веточка, зовут?
– Приходить, – ответила она.
Обрадовались люди. Вот оно новое слово. А веточка продолжала:
– Приходите завтра на рассвете, ещё не то увидите.
Пришли люди рано утром и видят: от новой веточки ещё одна тянется.
– А тебя как зовут? – спросили люди.
– Приход, – ответила она.
На другое утро из ствола дерева опять появилась новая веточка. Её звали „уходить”.Так каждый день чудесное дерево дарило людям по одному новому слову. Все эти слова были чем-то похожи на слово „ходить”, но и чем-то отличались от него. А чем – подумайте сами. Вот какое дерево тогда выросло.

Найдите в тексте ответы на вопросы.
1. О чём спросила учительница ребят?

Учительница спросила их из каких частей состоит это дерево. Название этих частей по-русски.

2. Какие значения имеет слово корень?

Наши зубы имеют корни и слова тоже имеют корни.

3. Какое слово стало жить среди людей?

Среди людей стало жить слово ходить.

4. Какой росток появился из земли?

Из земли появился росток ходить

5. Как звали первую веточку? А вторую? А третью?

Первую веточку звали Приходить , приход, уходить.

Задание.

Выпишите из текста слова, которые отвечают на вопросы кто? что? Определите род.

Ребята-м.ч

дерево-ср

учительница-жр

часть-жр

корень-мр

ветка-жр

листья-мч

слово-ср

зуб- мр

вопрос-мр

сказка-жр

люди-мч

земля-жр

росток-мр

утро-ср

приход-мр

день-мр

Մաթեմատիկա 5.2` 2021-2022

16․09․2021

Օրվա գործունեություն․

Հարցերի պարզաբանում

Մտքի վարժանք(բանավոր հաշվարկներ)

Սիրելի սովորողներ, հավաքեք տեղեկություններ Արաբական և Հռոմեական թվերի, ինչպես այդ թվերի նախատիպերի մասին։ Պարզեք, թե երբ և որտեղ են ձևավորվել թվանշանները և դրանց նախատիպերը։

Թեմա՝ Բաժանման      հատկությունները

Եթե  երկու բնական թվերից  յուրաքանչյուրը  բաժանվում  է  մի բնական թվի, ապա նրանց  գումարը նույնպես բաժանվում է այդ թվին, և ստացված քանորդը հավասար է գումարելիների  բաժանումից   ստացվող           քանորդների  գումարին։

Օրինակ՝

18 և 24 թվերից  յուրաքանչյուրը  բաժանվում  է 6-ի․

18։6=3

24:6=4,    ուստի 6-ի բաժանվում է նրանց գումարը՝ 18+24=42-ը․

42:6=7, ընդ որում 7=3+4

(18+24):6=3+4=7

  • Եթե  երկու   բնական   թվերից   որևէ  մեկը,  ենթադրենք՝ առաջինը, բաժանվում  է մի ուրիշ   բնական թվի, ապա նրանց   արտադրյալը  նույնպես  կբաժանվի  այդ   թվին, ընդ  որում  այդ   բաժանման   քանորդը   հավասար   կլինի առաջին   թվի  բաժանումից   ստցվող   քանորդի   և երկրորդ  թվի արտադրյալին։

Օրինակ՝     Դիտարկենք 15 և 8 թվերը, 15։5=3, ուստի  5-ի կբաժանվի  նաև   այդ   թվերի      արտադրյալը՝    15·8=120 թիվը՝

120:5=24,   ընդ որում ՝ 24=3·8

(15·8):5=3·8=24

Առաջադրանքներ՝

  1. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք
    առավել հարմար եղանակով․

Օրինակ՝  (18+24):6=3+4=7, ( 18։6=3, 24:6=4)

(21+28):7=3+4=7

(50+125):25=2+5=7

 (24+80):4=6+20=26

(16+24):4=4+6=10

(12+18):3=4+6=10

(160+32):4=40+8=48

(455+855):5=91+171=262

(324+664):4=81+166=247

(182+252):14=13+18=31

2. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք
առավել հարմար եղանակով․

Օրինակ՝ (15·8):5=3·8=24, (15:5=3, 3·8=24)

(288·78):16=18×78=1404

(1444·126):18=1444×7=10108

(135·16):15=16×9=144

(35·22):11=35×2=70

(6·35):5=6×7=42

(24·130):6=4×130=520

(4011·50):25=4011×2=8022

(42·12):7=6×12=72

(50·8):25=2×8=18

Մայրենի

14 երեքշաբթի

Տանը

  • Ո՞ր շարքերում են բառերը դասավորված այբբենական կարգով։

1. այգաբաց, այգեբաց, այգեգործ, այգեգործություն, այգեպան

2. բախտ, բախտավոր, բակ, բաղադրիչ, բաղաձայն

3. թավիշ, թատերագետ, թարգմանել, թարթիչ, թիթեռ

4. լավատես, լավորակ, լեգենդ, լեռնային, լեռնալիճ

5. երանգ, երանելի, երաշխիք, երաշտ, երգ

6. զանգ, զավակ, զարդարել, զարմանալ, զբաղվել

Կապակցությունների իմաստն արտահայտիր մեկ բառով։

Բուրդ տվող-

Հոգի խռովող-հոգեխռով

Դեմքի գիծ-դիմագիծ

Պատիժ տալ-պատժել

Խորհուրդ տվող-խորհրդատու

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ

Գինի վաճառող-գինեվաճառ

Պտուղ տվող-պտղատու

Կուռք պաշտող-երկրպագու

Միտք անել-մտածել

Տրված բառերում գտի՛ր թաքնված արմատները։

Ընկուզենի-ընկույզ

Ծուլություն-ծույլ

Ջրազուրկ -ջուր

Գուժել

Լուսանալ-լույս

Ձնաբուք-ձյուն

Այս հղումով կարդա՛ քեզ հետաքրքրող տեղեկությունը և ընկերներիդ համար հակիրճ և հետաքրքրական (բանավոր) պատում պատրաստիր։

15 չորեքշաբթի

հինգշաբթի

Կատարել առաջադրանքները

25.Տրված բառերը հնչյունախմբերի են բաժանվածՈւշադրությո´ւն դարձրու դրանց մեջ մտնող ձայնավորներին ու բաղաձայններին և պատասխանի´ր հարցերին:

Մարդասեր — մար-դա-սեր, կառապան — կա-ռա-պան, ձեռագիր

-ձե-ռա-գիր, հեռագիր-հե — ռա-գիր, մեղեդի — մե-ղե-դի, բարեկամ

-բա-րե-կամ,աշակերտ — ա-շա-կերտ, ուրիշ- ու-րիշ, օղապարան

-օ-ղա-պա-րան, օրինակ — օ-րի-նակ:

Վանկը քանի՞ հնչյունից կարող է կազմվել:

Վանկը կարող է կազմվեն 1-4հնչյուններից

Վանկում ինչպիսի՞ հնչյունի առկայությունն  է պարտադիր:

Վանկում պարտադիր է ձայնավորի առկայությունը

26. Նախորդ վարժության օրինակով՝ տրված բառերը վանկերի բաժանի´ր (փակագծում տրված է դրանց քանակը):

Արահետ -ա-րա-հետ, կածան կա-ծան, հերոս հե-րոս, բերանբաց բե-րան-բաց, արկածային

-ար-կա-ծա-յին, արդարադատ ար-դա-րա-դատ, կարգապահ կար-գա-պահ, հերթական -հեր-թա-կան,

մատակարարել -մա-տա-կա-րա-րել, ազատասեր -ա-զա-տա-սեր:

27.Տրված են վանկերՎերականգնի´ր վանկատված (վանկերի

բաժանվածբառերը:

Օրինակ՝

թե-թե-վա-նալ – թեթևանալ:

Ա. Տե-րև-տերև, ա-րև-մուտք-արևմուտք, ա-րև-կող-արևկող, Տա-թև-Տաթև:

Բ. Տե-րե-վա-թափ-տերևաթափ, անձ-րե-վա-յին-անձրևային, ա-րե-վոտ-արևետ, հե-վալ-հևալ, բե-վե-ռա- յին-բեվեռային, ձե-վա-կան-ձևական, թե-վա-վոր-թևավոր, ու-ղե-վոր—ուղևոր,սե-վա-նալ-սևանալ:

28.Տրված բառերը վանկատի´ր (վանկերի բաժանի՛ր): Ընդգծի՛ր այն  և— երըորոնք վանկատման ժամանակ երկու տառով (ե, վչեն գրվում:

Սևուկ-սե-վուկ, թեթևությունթե-թե-թե-վու-թյուն, անձրև-ան-ձրև բարևել-բա-րև-ել, կարևոր-կա-րև-որ, արևշող-ա-րև- շող, թևանցուկ-թթև-ան-ցուկ, տևական-տև-ա-կան, թեթև-թթե-թև:

ՃԱՌ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՔԹԻ ՄԱՍԻՆ

Գլուխ տասնմեկերորդ.

Միսս Հիքսը սպասեց Հելենի նստելուն, ապա նայեց աշակերտների դեմքերին։

-Դե,-ասաց նա,- մենք ի՞նչ սովորեցինք։

— Որ, աշխարհի բոլոր մարդիկ քիթ ունեն,— ասաց Հոմերը։

Այս պատասխանից միսս Հիքսը անակնկալի չեկավ։

— Ուրիշ ի՞նչ,— հարցրեց նա։

— Այն, որ քթերը ոչ միայն շնչելու և մրսելու համար են, այլ նաև հին պատմության փաստերը ճիշտ հասկանալու համար։

Միսս Հիքսը Հոմերից շրջվեց և ասաց.

— Մի ուրիշը թող ասի։ Ըստ երևույթին քթերը Հոմերին շատ հեռուներն են տարել։

— Գրքում է գրված, այդպես չէ՞,— ասաց Հոմերը,— հապա, ինչո՞ւ են գրել, պետք է որ կարևոր լինի։

— Միստր Մաքոլի, գուցե դուք ուզում եք քթերի մասին հանպատրաստից ճա՞ռ արտասանել,— ասաց միսս Հիքսը։

— Լավ,— ասաց Հոմերը,— գուցե ոչ իսկական ճառ, բայց հին պատմությունը մեզ մի բան սովորեցնում է, — դանդաղ, առանց անհրաժեշտության բառերը շեշտելով, նա շարունակեց,— մարդիկ միշտ քիթ են ունեցել. այդ ապացուցելու համար բավական է, որ դասարանում գտնվող յուրաքանչյուր ոք նայի մյուսներին,— նայեց շուրջը,— ամեն տեղ քիթ։— Նա մի պահ կանգ առավ որոշելու համար, թե այդ թեմայով ուրիշ ի՞նչ կարելի էր ասել, ապա շարունակեց,— քիթը մարդկային դեմքի գուցե ամենածիծաղելի մասն է։ Այն միշտ մի տեսակ շփոթության մեջ է գցել մարդկանց, և հիթիթները, հավանաբար, հաղթում էին բոլորին, որովհետև նրանց քթերը շատ մեծ էին և կեռ։ Կարևոր չէ, թե ո՞վ հնարեց արևի ժամացույցը, որովհետև վաղ թե ուշ որևէ մեկը հնարելու էր։ Կարևորն այն է, թե ո՞վ հնարեց քիթը։

Կակատաբան Ջոն լսում էր մեծ հետաքրքրությամբ, նույնիսկ նախանձով։ Հոմերը շարունակեց.

— Որոշ մարդիկ խոսում են քթի մեջ։ Շատերը խռմփացնում են քթով, իսկ ոմանք էլ սուլում կամ երգում են քթով։ Կան մարդիկ, որոնց առաջնորդում են քթից բռնած, ոմանք էլ իրենց քիթը օգտագործում են ուրիշի գործերն ուսումնասիրելու և անթույլատրելի տեղեր մտցնելու համար։ Կատաղած շներն ու դերասանները քթեր են ջարդել սիրային վեպեր բեմադրելու ժամանակ։ Դռներ են փակվել քթերի վրա. եղել են քթեր, որ բռնվել են ձու խփող մեքենաների և նույնիսկ պատեֆոնների մեջ։ Քիթը անշարժ է ինչպես ծառը, բայց լինելով շարժական առարկայի՝ գլխի վրա, մեծ տանջանքների է ենթարկվում, տարվելով այնպիսի տեղեր, ուր նա միայն խանգարում է։ Քթի խնդիրը հոտոտելն է, բայց որոշ մարդիկ քիթը տնկում են ուրիշ մարդկանց նպատակների, կենցաղի և արարքների վրա։— Նա շրջվեց և նայեց Հյուբերդ Էքլի Երրորդին և ապա Հելեն Էլիոթին, որի քիթը փոխանակ դեպի վեր տնկվելու, չգիտես ինչու փոքր-ինչ ներքև էր թեքվել։— Այդ մարդիկ իրենց քթերը սովորաբար երկինք են տնկում, կարծելով, որ այդպիսով կարող են երկնային արքայություն մտնել։ Բազմաթիվ կենդանիներ ռունգներ ունեն, բայց նրանցից քչերը ունեն քիթ, այդ բառի իսկական իմաստով։ Սակայն կենդանիների հոտառության զգայարանը ավելի զարգացած է, քան այն մարդկանց, որոնք քիթ ունեն, բայց խելք՝ ոչ։— Հոմեր Մաքոլին խոր շունչ քաշեց և որոշեց եզրափակել ճառը։— Քթի մասին ամենակարևորն այն է, որ վեճեր է առաջացնում, պատերազմների պատճառ դառնամ, հին ընկերություններ քանդում, խորտակում է բազմաթիվ երջանիկ ընտանիքներ։ Այժմ, միսս Հիքս, ես կարո՞ղ եմ մրցության գնալ։

Հին պատմության ուսուցչուհին թեև գոհ էր այս աննշան թեմայի շուրջ արտասանված երևակայությամբ հարուստ ճառից, բայց չէր կարող թույլ տալ, որ հռետորական արվեստը խանգարեր դասարանի կարգ ու կանոնը։

— Միստր Մաքոլի, դասերից հետո կմնաք դասարանում,— ասաց նա,— ինչպես նաև դուք, միստր Էքլի։ Քանի որ մենք, վճռեցինք քթերի հարցը, այժմ մեկ ուրիշը թող արտահայտվի մեր կարդացածի մասին։

Ոչ ոք չխոսեց։

— Դե՛, դե՛,— ասաց միսս Հիքսը,— մի ուրիշը թող արտահայտվի, որևէ մեկը։

Կատակաբան Ջոն ընդունեց հրավերը։

— Քթերը կարմիր են, մանուշակները՝ կապույտ։ Այս դասարանը մեռած է, և շատ հավանաբար՝ նաև դուք։

— Ուրիշ խոսող չկա՞,— հարցրեց միսս Հիքսը։

— Մեծ քթեր են ունենում սովորաբար նավաստիներն ու ճանապարհորդները,— ասաց մի աղջիկ։

— Բոլոր երկգլխանի տղաները ունենում են երկու քիթ,— ասաց Ջոն։

— Քիթը երբեք գլխի ետևի մասում չի լինում,– ասաց Ջոյի երկրպագուներից մեկը։

— Ուրի՞շը,— ասաց միսս Հիքսը և դառնալով մի տղայի, տվեց անունը,— Հենրի, դու ի՞նչ կասես։

— Քթի մասին ես ոչինչ չգիտեմ,— ասաց Հենրին։

Ջոն դարձավ Հենրիին։

— Ինչպե՞ս թե,— զարմացավ նա,— իսկ ո՞վ էր Մովսեսը։

— Մովսեսը Աստվածաշնչում էր,— ասաց Հենրին։

— Նա քիթ ունե՞ր,— հարցրեց Ջոն։

— Իհարկե, ուներ,— պատասխանեց Հենրին։

— Շատ լավ, ուրեմն ինչո՞ւ չես ասում. «Մովսեսը մի քիթ ուներ, այ, այսպիսի մի ահագին քիթ»,— ասաց Ջոն,— սա հին պատմության դաս է. ինչո՞ւ չես փորձում մի որևէ բան սովորել։ Մովսես— քթի դեզ, հնություն— պատմություն։ Հասկացա՞ր։

Հենրին փորձեց հասկանալ։

— Մովսես, քթի դեզ,— ասաց նա,— ոչ, սպասիր, Մովսեսի քիթը մեծ քիթ էր։

— Է՜,— ասաց Ջոն,— դու երբեք ոչինչ չես սովորի։ Դու պիտի մեռնես անկելանոցում։ Մովսեսը մի մեծ քիթ ուներ, մի ահագին քիթ, շատ քթերի պես։ Հենրի, այդ շատ պարզ բանը պետք է հասկանաս։ Այժմ մտածիր այդ մասին։

— Բավական է, թողեք այդ,— ասաց միսս Հիքսը,— ուրի՞շ։

 Ձեռքը ավելի արագաշարժ է, քան աչքը,— ասաց Ջոն,— բայց միայն քիթն է վազում։

— Միսս Հիքս,— ասաց Հոմերը,— դուք պետք է թույլ տաք ինձ մասնակցել երկու հարյուր քսան յարդ արգելավազքին։

— Ինձ որևէ վազքի մրցում չի հետաքրքրում,— ասաց միսս Հիքսը,— ուրիշ խոսող չկա՞։

— Բայց, միսս Հիքս,— ասաց Հոմերը,— մի՞թե ես այս քնած դասարանին ձեր փոխարեն կյանք չներշնչեցի։ Մի՞թե ես նրանց չստիպեցի, որ խոսեն քթի մասին։

— Դա նյութից դուրս է,— ասաց հին պատմության դասատուն։— Ուրի՞շ։

Բայց արդեն ուշ էր։ Զանգը հնչեց։ Բոլորը վեր կացան և ուղղվեցին դեպի մարզադաշտ, բացի Հոմեր Մաքոլիից և Հյուբերդ Էքլի Երրորդից։

Հատվածը  Վ․ Սարոյանի <<Մարդկային կատակերգություն>> վեպից է։

Առաջադրանքներ

1․ Փորձիր բացատրել ընդգծված մտքերը։

2. Տեքստից առանձնացրո՛ւ ամենազվարճալի մտքերը։

— Քթերը կարմիր են, մանուշակները՝ կապույտ։ Այս դասարանը մեռած է, և շատ հավանաբար՝ նաև դուք։

3. Դուրս գրի՛ր քեզ ամենից դուր եկած հատվածը։ Հիմնավորի՛ր ընտրությունդ։— Քթերը կարմիր են, մանուշակները՝ կապույտ։ Այս դասարանը մեռած է, և շատ հավանաբար՝ նաև դուք։

Ես ընտրել եմ այդ մասը որովհոտև շատ զվարճալի էր և ծիծաղալու:

Մաթեմատիկա

Բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները

Բազմապատկման տեղափոխական օրենքը՝

Արտադրիչների տեղերը փոխելիս արտադրյալը չի փոխվում։

Օրինակ՝ 87‧33=33‧87=2871

Բազմապատկման զուգորդական օրենքը՝

Երկու թվերի արտադրյալը երրորդ թվով բազմապատկելու արդյունքը կարելի է ստանալ՝ առաջին թիվը երկրորդ և երրորդ թվերի արտադրյալով բազմապատկելով։

Օրինակ՝

(27‧5)‧6=27‧(5 ‧6)=810

Առաջադրանքներ

  1. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

150‧300‧20=150×20=300 300×300=9000

80‧600‧500 = 600×500=300000 x 80=24000000

250‧700‧40 =250×40=1000×700=700000

400‧600‧50=400×50=20000×600=12. 000000

  • Կիրառելով բազմապատկման զուգորդական օրենքը

հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

30‧40‧5=40×5=200×30=6000

38‧24‧50=45.600

15‧4‧500=4×500=2000×15=30000

250‧40‧70=250×40=10000×70=700000

20‧10‧17=20×10=200×17=3400

  • Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

4‧138‧25=25×4=100×138=13800

80‧30‧50=50×80=4000×30=120000

17‧8‧4‧50=4×50=200×8=1600×17=27200

60‧40‧5‧20=40×5=200×60=12000×20=240000

11‧2‧30‧50=30×50=1500×2=3000×11=33000

2‧140‧250‧5=2×5=10×250=2500×140=350000