Բնության զարթոնքը

Լուսաբացին ձյունե գնդերի պես հալվում էին աստղերը։ Արևածագին շառագունում էր արևելքը։ Ամպերի հետ խաղում էին արևի առաջին շողերը։ Երփներանգ ծաղիկները բարձրացնում էին գլխիկները և ժպտում արևին։

                Ամեն գարնան ձորակում ծաղկում էին նաև մասրենիները։ Նրանք բացում էին իրենց դեղնակարմիր, սպիտակաթերթ վարդերը։ Արևի պայծառ շողերից տաքանում էին ձորակի քարերը։ Երկարապոչ մողեսները պառկում էին տաքացած քարերին և վայելում գարնան ջերմությունը։

Ամենուրեք նկատելի էր գարնան յուրօրինակ հմայքը։ Բնության զարթոնքը կյանքի էր կոչում յուրաքանչյուր կենդանի էակի։

Առաջադրանքներ

  1. Տեքստից դո՛ւրս գրիր առաջին նախադասութունը և համառոտիր։
  2. Լուսաբացին հալվում էին աստղերը:
  3. Տեքստից դո՛ւրս գրիր մեկ պարզ բառ և այդ բառով կազմի՛ր մեկական ածանցավոր և բարդ բառ։
  4. Գունդ-գնդակ-երկրագունդ
  5. Տեքստի վերջին նախադասությունից դո՛ւրս գրիր մեկ բազմիմաստ բառ և օգտագործի՛ր այլ իմաստով։
  6. Զարթոնք- Բնության՝ ձմռան քնից դուրս գալը
  7. Զարթոնք-քնից արթնանալ
  8. Տեքստից դո՛ւրս գրիր հոգնակի թվով դրված երկու գոյական և դրանցով կազմի՛ր մեկ նախադասություն։
  9. Մասրենիները սկսում են փայլել, երբ արևի շողերը ընկնում  են թերթիկների վրա:

ԵՐԲ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ ՍԵՎ ԿԱՏՈՒ Է ՀԱՏՈՒՄ

Փոքրիկ, սև մռութիկով կատուն, որ երևի երբեք էլ չի տեսել իրեն հայելու մեջ ու մտքով անգամ չի անցնում, որ ինքը կարող է սարսափելի լինել մարդկանց համար, քայլում է իր համար փողոցով: Իսկ նրա առջև դուրս եկած մարդը, կատվին տեսնելով, սարսափահար է լինում, շրջվում ու գնում հակառակ ուղղությամբ: Ոչ կատուն է հասկանում այդ ամենի պատճառը, ոչ էլ ես: Ու հենց դրա համար էլ առաջարկում եմ պարզել միասին. ինչո՞ւ է սև կատվին հանդիպելը համարվում վատ նշան:

Այս տարօրինակ հավատալիքը սկիզբ է առել հազարավոր տարիներ առաջ: Հին եգիպտացիները երկրպագում էին կատուներին և նրանց սուրբ կենդանիներ էին համարում: Իրենց աստվածուհիներից մեկին՝ Պաշտին, նրանք պատկերում էին կատվի գլխով: Եգիպտացիները հավատում էին, որ իրենց աստվածուհին ինը կյանք ունի: Այստեղից էլ գալիս է այն հավատալիքը, թե կատուները ինը կյանք ունեն: Երբ կատու էր մահանում, տերը, որպես սգո նշան, սափրում էր հոնքերը: Կատվին էլ զմռսում և թաղում էին այնպես, ինչպես մարդկանց:

Մարդիկ նաև վհուկների էին հավատում և ասոցացնում նրանց սև կատուների հետ: Ասում էին, թե վհուկները թաքնվում են սև կատվի դիմակի տակ: Ահա թե ինչու էլ սև կատվին հանդիպելը անհաջողության նշան էր համարվում:

Այս ամենը տարիներ առաջ, իսկ այսօր… Այսօր դա արդեն ռասսայական խտրականություն է, և մենք պահանջում ենք հավասար իրավունքներ և վերաբերմունք բոլոր գույնի կատուների համար…


Ապրելակերպ

Առջևի վերջույթները ձևափոխվել են թևերի, մատները երկար են և հենարանի դեր են կատարում թռիչքաթաղանթի համար։ Ցերեկը, փաթաթվելով այդ լայն թևերի մեջ, նրանք գլխիվայր կախվում-մնում են փչակներում, ձեղնահարկերում կամ որևէ մութ տեղում, իսկ գիշերը դուրս են թռչում՝ որսի։ Անաղմուկ ճախրում են երկնքում՝ հաճախակի թափահարելով թևերը։ Չղջիկներն ուտում են մեծ քանակությամբ միջատներ և դրանով զգալի օգուտ են բերում։ Արևադարձային որոշ տեսակներ սնվում են ավելի խոշոր չղջիկների այլ տեսակներով և կրծողներով, առանձին ներկայացուցիչներ՝ բույսերի նեկտարով ու պտուղներով։ Չղջիկները կողմնորոշվում են անդրաձայնով. թռչելիս մոտակա առարկաներից ու միջատներից անդրադարձած իր ձայնի արձագանքով չղջիկը շրջանցում է անշարժ արգելքը կամ հետապնդում միջատին։

Ժամանակակից նավերում կա մի տեղորոշիչ սարք (ռադար), որը նույնպես գործում է անդրաձայնի սկզբունքով և թանձր մառախուղի ժամանակ անգամ օգնում է հայտնաբերելու ժայռըայսբերգը (սառցալեռը) կամ այլ կարգի վտանգներ։ Չղջիկները բնակվում են փչակներում, ժայռաճեղքերում, քարանձավներում՝ մինչև մի քանի միլիոնի հասնող գաղութներով։ Տարածված են չափավոր կլիմայով վայրերում։ Ցուրտ եղանակին նրանք ձմեռային քուն են մտնում։ Բազմանում են տարին 1 անգամ, ունենում 1–2 ձագ։ Երկարակյաց են. ապրում են մինչև 20 տարի։

Չղջիկների առանձին տեսակներ վարակիչ հիվանդություններ տարածողներ են։ Շատ տեսակներ անհետացման եզրին են՝ շրջակա միջավայրի աղտոտվածության և նրանց սովորական ապրելավայրերի ավերման պատճառով։