ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ։ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 26֊30.ԱՅՐՈՒՄ։

Սովորել` Այրում ։Հրդեհի հանգցնելը թեման։

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ է այրումը։Ի՞նչով է ուղեկցվում այն։ Այրումը դա քիմիական ռեակցիա է , որ ուղեկցվում է ջերմության և լույսի անջատումով:
  2. Որո՞նք են այրման առաջացման պայմանները։ Այրում տեղի ունենալու համար , հարկավոր է նյութը նախապես տաքացնել մինչև հմապատասխան հյութը նախաապես տաքացնել մինչև համապատասխան բռնկման ջերմաստիճան:
  3. Հրդեհը հանգցնելու ի՞նչ միջոցներ գիտեք։ Այրումը ընդհատելու կա երկու պայման ՝ ջերմաստիճանի իջեցում և թթվածնի մուտքի դադարեցում:
  4. Ի՞նչպես կվարվեք,եթե բնակարանում գազի հոտ զգաք։ Կփակեմ գազի հոսքը բնակարանում, կբացեմ պատուհանները:

Բնագիտության առաջադրանք.Սեպտեմբերի 19֊23.

Սովորել՝ Քայքայման և միացման ռեակցիաները թեման։

Պատասխանել հարցերին .

  1. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում քայքայման։

Կան ռեակցիաներ որոնց ընթացքում  որևէ  բարդ նյութ քայքայվում  է  առաջեցնելվ այն նյութերը, որոնք  կարող են լինել պարզ կամ բարդ :Ասպիսի ռեակցիաներն անվանում են  քայքայման ռեակցիաներ:  

  • Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում միացման ։

Այն  ռեակցիաների  ժամանակ  ,  երբ երկու  կամ ավելի  նյութերի   միացումից  առաջանում է մեկ նոր նյութ կոչվում է միացման ռեակցիաներ:

  • Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է ջրածնի և թթվածնի։Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։

Տեղի է ունենում  քայքայման ռեակցիա:

  • Բերվածներից որո՞նք են միացման ռեակցիա։

ա) C+O2 =CO2 բ)CH4=H2+C

գ)H2+S=H2S դ) FeS=Fe+S

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 12֊17

Սովորել՝ Քիմիական ռեակցիաներ։Դրանց ընթանալու պայմանները

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին։

  1. Ո՞ր երևույթն են անվանում քիմիական ռեակցիա։ Քիմիական երևույթներն անվանում են նաև քիմիական ռեակցիաններ:
  2. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների բնորոշ մի քանի հատկանիշ։ Դրանք են՝ գույնի փոփոխությունը, համի փոփոխություն, հոտի հայտնվելը կամ անհետանալը, գազի անջատումը կամ կլանումը, լույսի անջատումը:
  3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների համար անհրաժռշտ մի քանի պայման։ Դա նյութերի միմյանց հպվելն է, ջերմաստիճանն ,է լույսի առկայությունը, ճնշումը:

Տնային առաջադրանք։

  1. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ։ Լուցկու այրվելը,պղնձե կարմիր լարը տաքացնելիս սևանում է,թթված կաթի համը,սոդայի և քացախի փոխազդեցությունը։
  2. Լուսասինթեզը համարվու՞մ է քիմիական ռեակցիա։ Լուսասինթեզը քիմիական ռեակցիա է:
  3. Նյութերին ի՞նչ կարևոր պայման է պետք միմյամց հետ փոխազդելու համար։Լուցկու այրվելը, պղնձե կարմիր լարը տաքացնելիս սևանում է , թթված կաթի համը, սոդայի և քացախի փոխազդեցությունը, հպվելը, օրինակ երկաթի մակերևույթի ժանգ է առաջանում, երբ միմյանց են հպվում երկաթը, օդը և ջուրը:

ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Տնային աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

  1. Ինչպիսի՞ երևույթ է մոմի այրվելը։ Քիմիական
  2. Որո՞նք են ֆիզիկական երևույթների տարատեսակները։ Ֆիզիկական երևույթների տարատեսակներն են ՝ ձայնային, էլէկտրական, մագնիսական:
  3. Արևի լուսավորելը,գիշերային երկնքում աստղերի առկայծումը ,կայծակի բռնկումներով երկնքի լուսավորվելը ,այսպիսի երևույթները ի՞նչպես են անվանում։ Անվանում են լուսային երևույթներ:

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

  1. Ո՞ր երևույթներն են կոչվում ֆիզիկական։ Բերե՛ք օրինակներ։ Ֆիզիկական երևույթների ընթացքում նյութը , որից կազմված կամ պատրաստված է տվյալ մարմինը չի փոխարկվոմ այլ նյութի:Ֆիզիկական երևույթներ են-սառույցի հալվելը, ջրի գոլոշացումը, ապակու կոտրվելը, եղյամի առաջացումը :
  2. Ո՞ր երևույթներն են կոչվում քիմիական ։ Բերե՛ք օրինակներ։ Բնության մեջ տեղի են ունենում նաև այնպիսի երևույթներ, որոնց ընթացքում մի նյութը փոխարկվում է մեկ այլ նյութի: Օրինակ, Երբ փայտը այրվում է, այրման ընթացքում գոյանում են նոր նյութեր՝ մոխիր, ածխաթթու գազ և ջուր, որոնց հատկությունները տարբերվում են փայտի հատկություներից:
  3. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական՝ մոմի այրվելը- քիմիական,բաժակի կոտրվելը-ֆիզիկական,եղյամի առաջացումը-ֆիզիկական, ջրի եռալը-քիմիական,լուցկու այրվելը-քիմիական, կաթի թթվելը- քիմիական։

Հաշվետվություն

Բլոգ՝

https://aghababyan.home.blog/category/%d5%a2%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/

Ուսումնական նյութերից,ինձ համար ավելի հետաքրքիր՝ ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐ ԵՒ ՍՆԿեՐ թեման է:

Այո, կարող եմ: Կարող եմ օգտագործել ճամփորդության ժամանակ, տանը, բնության գրկում:

Բոլոր ֆլեշմոբերին ես մասնակցել եմ:

ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐ ԵՒ ՍՆԿԵԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐ ԵՒ ՍՆԿԵր

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ գիտեք բակտերիաների և սնկերի մասին: Ի՞նչ օրգանիզմներ են դրանք:

Երկրագնդի վրա կենդանի օրգանիզմներից են բույսերը և կենդանինե­րը: Բացի դրանցից՝ կան փոքր, մանր օրգանիզմներ՝ մանրէներ, որոնց մեծ մասը բակտերիաներն են: Կան նաև սնկեր: Բակտերիաները և սնկերը տարածված են գրեթե ամենուրեք՝ մյուս կենդանի օրգանիզմների հետ կազմելով կենսոլորտը:

Մանրէներն այնքան փոքր են, որ անզեն աչքով տե­սանելի չեն: Մանրէների մի մեծ մասը բակտերիաներն են: Դրանք պարզունակ միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք սնվում, շարժվում, կիսվում և բազմանում են, օժտված են նաև այլ հատկություններով:

2.Ո՞վ է բացահայտել բակտերիաները, ի՞նչ սարքի օգնությամբ:Դրանք տեսանելի են դառնում միայն խոշորացնող սարքերի օգնությամբ:Հոլանդացի վարպետ և բնագետ Անտոնի վան Լևենհուկը, այդպիսի մի պարզ սարք ստեղծելով, բացահայտեց մանրէները:

3.Ինչի՞ հաշվին են բակտերիաները պաշտպանվում միջավայրի անբենպաստ գործոններից: Բակտերիաները տարբեր ձևի են՝ ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև և այլն: Այդ ձևն ապահովվում է որոշա­կի լավ արտահայտված արտաքին կառույցով, որը շրջապատում է բակ­տերիան: Նման կառույցը նաև պաշտպանում է բակտերիան միջավայրի տարբեր անբարենպաստ գործոններից, օրինակ՝ սուր առարկաներից, բարձր ջերմաստիճանից կամ ճնշումից, քիմիական տարբեր նյութերից:

4.Բակտերիաների սնման ի՞նչ եղանակներ գիտեք: Բակտերիաներն ունեն սնման տարբեր եղանակներ. մի դեպքում իրենք են առաջացնում օրգանա­կան նյութեր, մյուսում՝ օգտվում են պատրաստի նյութերից: Հո­ղում բակտերիաները շատ են (1 գրամ հողում կարող են գտնվել միլիոնավոր բակտե­րիաներ):

5.Ինչո՞ւմն է բակտերիաների դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:Բակտերիաների մի մասը մեծ օգուտ է տալիս բնությանը: Դրանք նպաստում են որոշ բույսերի աճին և զարգացմանը, կենդանիների և մար­դու սննդառությանը։ Սակայն բակտերիաների մյուս մասը փչացնում է տարբեր պիտանի առարկաներ, բույսերում, կենդանիներում և մարդու օր­գանիզմում առաջացնում տարբեր հիվանդություններ: Այդ բակտերիանե­րը վնասակար են:

6.Ի՞նչ գիտեք սնկերի և ծառերի փոխադարձ կապի մասին:Սնկերն ավելի մեծ չափերի են հասնում, քան բակտերիաները: Ունեն տարբեր ձևեր: Սնկերի մեծ մասը բազմաբջիջ է: Սնկերի մարմինը կազմված է թելերից: Որոշ սնկերում տարբերում են նաև գլխիկ և ոտիկ: Դրանք գլխարկավոր սնկեր են։ Սնկերը ևս ունեն լավ արտահայտված արտաքին կառույց, սնվում են, շնչում, բազմանում, օժտված են կենդանի օրգանիզմների այլ հատկու­թյուններով: Նրանք ունեն շատ նմանություններ բույսերի և կենդանիների հետ: Սնկերը սնվում են պատրաստի օրգանական նյութերով:

7.Որո՞նք են ուտելի սնկերը: Իսկ որո՞նք են թունավոր:

Գլխարկավոր սնկերի թվում կան ուտելի սնկեր: Դրանցից են սպիտակ սունկը, կեչասունկը, յուղասունկը, շամպինիոնը, աղվեսասունկը:

Սակայն կան այնպիսիները, որոնք թունավոր են և վնաս են հասցնում բույսերին և կենդանիներին, մարդուն: Որոշ սնկեր հարուցում են նաև տար­բեր հիվանդություններ:

8.Հետաքրքրվեք բակտերիաներով և սնկերով հարուցված հիվանդութ­յունների և դրանք կանխարգելելու միջոցառումների մասին: Մի շարք հիվանդություններ՝ դիֆթերիա, փայտացում, բոտուլիզմ: Բոտուլիզմը հիմնականում բուժվում է հակաթույնի միջոցով,վիրահատական միջատությամբ է բուժվում:

9. Հիվանդածին բակտերիաներ կա­րող են տարածվել բերանում, հան­գեցնել բորբոքման: Այդ պատճա­ռով խորհուրդ է տրվում ամեն օր մաքրել ատամները: Ին­չո՞ւ, փորձեք հասկանալ և բացատ­րել: Նպաստում է ատամների ու լնդերի առողջությանը:Ատամի մածուկով և խոզանակով ատամների կանոնավոր մաքրումը կանխարգելում է ատամնափառի առաջացումը:

Բույսերի կառուցվածքն ու կենսագործունեությունը

220px-Illustration_Convallaria_majalis0

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Շրջապատում որտե՞ղ են աճում բույսեր:

Տարբեր բույսեր՝ խոտեր, թփեր և ծառեր, աճում են անտառներում ու մարգագետիններում, այգիներում ու պուրակներում, փողոցների եզրերում, դպրոցամերձ և տնամերձ հողամա­սերում և այլուր: Դասարաններում և սենյակներում բույսերն աճեցվում են համապատասխան տարաներում, այստեղ բույսերը խնամքի առարկա են: Ի՞նչ է բնորոշ բույսերին:

Բույսը հիմնականում աճում է հողում:

2.Ի՞նչ գիտեք բույսի մարմնի մասին: Ո՞րն է նրա ստորգետնյա, ո՞րը՝վերգետնյա հատվածը: Ի՞նչ կառուցվածք ունի բույսը: Բույսի ի՞նչ օրգաններ գիտեք:Նրա մարմնի մի մասը գտնվում է հողում՝ կազմելով ստորգետնյա հատվածը: Մյուսը` տեսանելի հատվածն է, որր գտնվում է հողից դուրս, կազմում վերգետնյա հատվածը: Բույսն ունի իր կառուցվածքը: Սովորաբար տարբերում են նրա արմատը, ցողունը և տերևը: Դրանք միասին կազմավորում են բույսի մարմինը: Ծաղիկները, պտուղները և սերմերը բույսի կառուցվածքի մասերն են: Արմատը, ցողունը, տերևը, ծաղիկը, պտուղը, սերմը բույսի օրգաններն են:

3.Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ՝ բույսի աճի և զարգացման համար:

Բույսն անընդհատ աճում է և զար­գանում, նրա աճը լավ դիտվում է միջա­վայրի բարենպաստ պայմաններում՝  լույ­սի, ջրի և անհրաժեշտ այլ նյութերի առկայությամբ:

4.Ինչպե՞ս է դրսևորվում բույսի կենսագործունեությունը: Բույսը սնվում է, օգտագոր­ծում ջուր և ածխաթթու գազ, բույսի մարմնում առաջանում են տարբեր օր­գանական նյութեր: Բույսը նաև շնչում է, որի ընթացքում օգտագործում է թթվածին՝ կենդանիների և մարդու նման:

5. Փորձեք նշել, թե ինչո՞վ են բույսերը կարևոր մարդու կյանքում:

Բույսերը մարդկանց «կանաչ բարեկամներն» են:

ԿԵՆՍՈԼՈՐՏ, ՆՐԱ ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԸ

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է կենսոլորտը, ի՞նչ ոլորտներ է ընդգրկում:
    Երկրագնդի տարբեր ոլորտներին՝ կարող ենք նշել, որ դրանցից ամենամեծը և ամենատարածվածը, որը բնակեցված է տարբեր կենդանի օրգանիզմներով, կենսոլորտն է:
    Կենսոլորտն ընդգրկում է ողջ ջրոլորտը, քարոլորտի վերին և մթնոլորտի ստորին շերտերը:
  2. Որո՞նք են կենսոլորտի հիմնական բաղադրիչները:
    Կենսոլորտի հիմնական բաղադրիչներից են բույսերը և կենդանիները:
  3. Թվարկեք կենդանի օրգանիզմների թագավորությունները: Ո՞ր թա­գավորությունում է դասվում մարդը:
    Չորս խոշոր խմբերի կենդանի օրգանիզմները կազմում են թագավորություններ ՝ բուսեր, մանրէներ, սնկեր:
    Մարդը դասվում է կենդանիների թագավորությանը։
  4. Տարբեր նյութերի հետ կենդանի օրգանիզմների փոխազդեցության ի՞նչ օրինակներ գիտեք:
    Թթվածին, ջուր, հանքային նյութեր, հող, գազ, նավթ:
  5. Կենսոլորտում ի՞նչ գործառույթներ են իրականացնում կենդանի օրգանիզմները:
    Օրինակ, Երկրագնդում տարբեր նյութերի հոսքը, որն իրակա­նանում է կենդանի օրգանիզմների միջոցով: Շատ նյութեր, օրինակ՝ ջուրը կամ ածխաթթու գազը, հեռանում են կենդանի օրգանիզմից, հայտնվում շրջակա միջավայրում և հետո նորից վերադառնում կենդանի օրգանիզմ: Տեղի է ունենում նյութերի մի շրջապտույտ:
  6. Ուշադիր դիտարկեք տեղանքը, շրջակա միջավայրը: Ի՞նչ գիտեք այդ միջավայրի պայմանների մասին: Թվարկեք և նկարագրեք շրջապատի կենդանի օրգանիզմները, բույսերը և կենդանիները: Ի՞նչ գիտեք այդ օրգանիզմների մասին:
    Ծառեր՝ ծիրանենի, բալենի, յասաման, կենդանիներ՝ կատու, շուն, ձի, սագ:

    7. Բնապահպանական ի՞նչ խնդիրներ գիտեք:
    Կլիմայի փոփոխություն և օդի աղտոտվածություն
    Թթվային անձրև և անտառահատումներ
    Հողի դեգրադացիա և աղտոտում
      Բնապահպանական խնդիրները քաղաքային միջավայրում  Թափոնների կառավարում և վերամշակման բացակայություն
      Պլաստմասսա և էկոլոգիական հետքի օգտագործու
      Բնապահպանական խնդիրները կենսաբանական մակարդակում

ԿԵՆԴԱՆԻ ՕՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐԻՆ ԲՆՈՐՈՇ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Ապրիլի 4-8

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ ի՞նչ ընդհանուր հատկություններ և հատկանիշներ կան: Բոլոր նշված կենդանի օրգանիզմներն ունեն ընդհանուր բնորոշ հատկություններ և հատկանիշներ: Բոլոր կենդանի օրգանիզմները կարող են աճել և զարգանալ:Բոլոր նշված կենդանի օրգանիզմներն ունեն ընդհանուր բնորոշ հատկություններ և հատկանիշներ: Բոլոր կենդանի օրգանիզմները կարող են աճել և զարգանալ:
  1. Ինչո՞ւմն է շրջակա միջավայրի հետ կենդանի օրգանիզմների կապը:

    Բոլոր կենդանի օրգանիզմներր գտնվում են մշտական փոխ­ազդեցության մեջ նրա հետ: Այդ կապն իրագործվում է այնքանով, որ կեն­դանի օրգանիզմը շրջակա միջավայրից ստանում է էներգիա և տարբեր նյութեր: Սրանք անհրաժեշտ են կենդանի օրգանիզմների կենսագործու­նեության համար:
  2. Ի՞նչ է էկոլոգիան:

    Միմյանց և շրջակա միջավայրի հետ կենդանի օրգանիզմների կապն ուսումնասիրում է էկոլոգիան (հունարեն օյկոս բառր նշանակում է տուն կամ կացարան):
  3. Կարո՞ղ եք առաջարկել բույսերի կամ կենդանիների վրա միջա­վայրի պայմանների ազդեցության օրինակներ: Էկոլոգիական գործոնը,բնակության միջավայրի պայման է, որը օնտոգենեզի գոնե մեկ շրջանի ընթացքում ազդեցություն է ունենում օրգանիզմի վրա։Էկոլոգիական գործոնները՝ ջերմաստիճան, խոնավություն, քամի, մրցակիցներ և այլն, տարբերվում են զգալի փոփոխականությամբ ժամանակի և տարածության մեջ։ Այդ գործոններից յուրաքանչյուրի փոփոխականության աստիճանը կախված է բնակության միջավայրի առանձնահատկություններից։ 

Կլիմա, դրա հիմնական տիպերը

Մարտի 14-18

Հարցեր և առաջադրանքներ  

  1. Ի՞նչ է կլիման: Տվյալ վայրին բնորոշ միանման եղանակների բազմամյա կրկնու­թյունը կոչվում է կլիմա:
  2. Կլիման ձևավորող ի՞նչ գործոններ գիտեք:

Երկրագնդի վրա կլիմայական պայմաններր շատ բազմազան են և պայմանավորված են մի շարք գործոններով:

Դրանցից առավել կարևոր են աշխարհագրական լայնությունը, տե­ղանքի բարձրությունը, օվկիանոսների ազդեցությունը, գերիշխող քամիները, ծովային հոսանքները և այլն:

3.Ձեր բնակավայրի կլիման ձևավորող ո՞ր գործոնն է գլխավորը։ Նույն աշխարհագրական լայնության վրա կարող է դիտվել տարբեր կլիմա: Օրինակ՝ Երևանն ու Սևանը գտնվում են գրեթե նույն աշխար­հագրական լայնությունում, սակայն Սևանը մոտ 1000 մ բարձր է Երևանից: Այդ պատճառով էլ՝ Սևան քաղաքն ունի ավելի խոնավ ու զով կլիմա, իսկ Երեանը՝ չոր ու տաք: Հետևաբար կլիման կախված է նաև տեղանքի բացարձակ բարձրությունից:

4. Թվարկեք կլիմայի հիմնական տիպերը: Ո՞ր կլիմայի տիպն է բնո­րոշ ձեր բնակավայրին:

Երկրագնդի վրա առանձնացվում են կլիմայի հետևյալ հիմնական տիպերը՝ ծովային, ցամաքային, մուսսոնային և միջերկրածովային:

Ցամաքային կլիման առաջանում է ցամաքների վրա: Ձմեռը ցուրտ է, իսկ ամառը տաք: Տեղումները քիչ են: Նման կլիմա ունի նաև մեր հանրա­պետությունը։

5. Ինչո՞վ է ծովային կլիման տարբերվում ցամաքայինից:

Ծովային կլիման ձևավորվում է ծովերի և օվկիանոսների առափնյա շրջաններում: Ծովային կլիմային բնորոշ են ամբողջ տարին թափվող ա­ռատ տեղումներ և օդի ջերմաստիճանի փոքր տատանումներ:

Ցամաքային կլիման առաջանում է ցամաքների վրա: Ձմեռը ցուրտ է, իսկ ամառը տաք: Տեղումները քիչ են: Նման կլիմա ունի նաև մեր հանրա­պետությունը։

6. Ինչո՞վ է մուսսոնային կլիման տարբերվում միջերկրածովայինից:

Մուսսոնային կլիմայի ձևավորման գլխավոր պատճառը ձեզ արդեն հայտնի մուսսոնային քամիններն են, որոնք հիմնականում դիտվում են ծովափնյա շրջաններում: Կլիմայի այս տիպին բնորոշ են ցուրտ ու չոր ձմեռներ և տաք ու խոնավ ամառներ:

Միջերկրածովային կլիմա անվանումը հուշում է, որ կլիմայի այս տիպը բնորոշ է հենց Միջերկրական ծովի առափնյա շրջաններին: Ձմեռը մեղմ է ու խոնավ, իսկ ամառը՝ չոր ու շոգ: