Հաշվետվություն բնագիտություն

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 12
ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 5
ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՄՓՈՓԻՉ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 14-18
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 7-11
ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ԱՇՈՒՆ
ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 17-20
ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 10-14
ԳԱՅԼԱՐԴԻԱ ԵՐԿԳՈՒՅՆ
ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 3֊7։
ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ։ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 26֊30.ԱՅՐՈՒՄ։
ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ.ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 19֊23.
ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 12֊17
ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 12

Սովորել՝ Երկրի ձգողությունը:Ծանրության ուժ և մարմնի կշիռ:

Հայտնի է, որ Երկրագնդի մակերևույթից դեպի վեր կամ որոշակի բարձրությունից դեպի ներքև նետված ցանկացած մարմին ընկնում է Երկրի վրա: Ցած են ընկնում տերևները, ձեռքից բաց թողնված քարը, անձրևի կաթիլները, ձյան փաթիլները և այլն:
Դրա պատճառը Երկրի ձգողությունն է:

Երկիրն օժտված է իրեն մակերևութամոտ մարմինները ձգելու հատուկ ընդունակությամբ, այնքան ակնհայտ է, որ հայտնի է եղել մարդկությանը դեռևս քաղաքակրթության ծագման ժամանակաշրջանից:Տիեզերական ձգողության շնորհիվ է,որ բոլոր մոլորակները, այդ թվում նաև Երկիրը, պտտվում են Արեգակի շուրջը:
Այն ուժը,որով Երկիրն է դեպի իրեն ձգում որև մարմին,կոչվում է ծանրության ուժ:
Ծանրության ուժն ուղղված է դեպի Երկրի կենտրոնը, հետևաբար նրա տարբեր վայրերում տարբեր ուղղություն ունի. նշանակվում է՝ Fծ.: Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից. որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը:

yak-viznachiti-azhinnya.jpg
1-53.png

Մարմիններին ձգելը յուրահատուկ է ոչ միայն Երկրին, այլև` բոլոր երկնային մարմիններին: Լուսինը նույնպես ձգում է իր վրա գտնվող մարմիններին. դա զգացել են Լուսնի վրա իջած տիեզերագնացները: Արեգակի ձգողության շնորհիվ է, որ մոլորակները պտտվում են նրա շուրջը:
Այն ուժը, որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա, կոչվում է մարմնի կշիռ։
Մարմնի կշիռն ընդունված է նշանակել P տառով։ Երկրի նկատմամբ դադարի վիճակում գտնվող, ինչպես նաև ուղղագիծ հավասարաչափ շարժվող մարմնի կշիռը հավասար է նրա վրա ազդող ծանրության ուժին.

Ձգողության ուժ տեսանյութ:

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ է մարմնի կշիռը:
    Այն ուժը, որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա, կոչվում է մարմնի կշիռ։
  2. Ո՞ր երևույթն են անվանում տիեզերական ձգողությունը:
    Տիեզերական ձգողության շնորհիվ է,որ բոլոր մոլորակները, այդ թվում նաև Երկիրը, պտտվում են Արեգակի շուրջը:Տիեզերում գտնվող բոլոր մարմինները անկախ իրենց չափերից, փոխադարձաբար ձգում են իրար:Այդ երևուույթն անվանվել է տիեզերական ձգողութուն:
  3. Ո՞ր ուժն է կոչվում ծանրության ուժ:
    Այն ուժը,որով Երկիրն է դեպի իրեն ձգում որև մարմին,կոչվում է ծանրության ուժ:

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 5

Դասի թեման՝ Առանձգականության ուժ , ուժի չափումը:

Այլ մարմինների ազդեցության շնորհիվ կարող են փոխվել ոչ միայն տվյալ մարմնի արագությունը, այլև` ձևն ու չափերը: Մարմինը կարող է սեղմվել, ձգվել, ծռվել, ոլորվել:Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի, չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա կամ ձևափոխություն:

Նկարում պատկերված պարանը, ցանցաճոճը, արտաքին ազդեցությունների շնորհիվ փոխում են իրենց ձևն ու չափերը, այսինքն` դեֆորմացվում են:Մարմինը դեֆորմացնելիս առաջանում է ուժ, որը ստիպում է նրան վերականգնել իր սկզբնական ձևն ու չափերը: Այդ ուժն անվանում են առաձգականության ուժ:
Այն ուժը, որն առաջանում է մարմնի դեֆորմացիայի ժամանակ և աշխատում է վերականգնել մարմնի սկզբնական ձևն ու չափերը, կոչվում է առաձգականության ուժ:

Այն ուժը, որն առաջանում է մարմնի դեֆորմացիայի ժամանակ և աշխատում է վերականգնել մարմնի սկզբնական ձևն ու չափերը, կոչվում է առաձգականության ուժ:
Երբ ծանրոցը դնում ենք հենարաններ ունեցող տախտակի վրա, տախտակը ճկվում է։ Նրա մեջ առաջացած առաձգականության ուժը բեռի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր և հավասարակշռում է ծանրոցի կշիռը։ Բեռը հեռացնելուց հետո տախտակը վերականգնում է իր ձևը, հետևաբար նրա դեֆորմացիան առաձգական է: 

Ուժը՝ որպես ֆիզիկական մեծություն, կարող է ունենալ տարբեր արժեքներ։ Ուժի մեծությունը որոշում են ուժը չափող սարքով՝ ուժաչափով։ Կախված նրանից, թե որքան է սեղմվել կամ երկարել ուժաչափի զսպանակը, մենք եզրակացնում ենք նրա վրա ազդող ուժի մեծության մասին:

Ուժաչափերի գործողության հիմքում ընկած է հավասար ուժերի ազդեցությամբ զսպանակի՝ միևնույն չափով երկարելու կամ սեղմվելու հատկությունը։

Պարզագույն ուժաչափը կազմված է տախտակին մի ծայրով ամրացված զսպանակից, որի մյուս ծայրը ազատ է և վերջանում է հորիզոնական ցուցիչով։ Զսպանակին ամրացված սլաքը ցույց է տալիս չափվող ուժի մեծությունը:
Ուժի չափման միավորը Նյուտոնն է (1 Ն):
Ուժի միավոր է նաև կիլոնյուտոնը(կՆ):
1կՆ=1000Ն:

Առանձգականության ուժ՝ տեսանյութ:

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերի

  1. Ո՞ր ուժն է կոչվում առանձգականության ուժ:
    Այն ուժը, որն առաջանում է մարմնի դեֆորմացիայի ժամանակ և աշխատում է վերականգնել մարմնի սկզբնական ձևն ու չափերը, կոչվում է առաձգականության ուժ:
  2. Ե՞րբ են առաջանում մարմինների ձևափոխություն:
    Այլ մարմինների ազդեցության շնորհիվ կարող են փոխվել ոչ միայն տվյալ մարմնի արագությունը, այլև` ձևն ու չափերը: Մարմինը կարող է սեղմվել, ձգվել, ծռվել, ոլորվել:Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի, չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա կամ ձևափոխություն:
  3. Ուժի չափման միավորը ի՞նչպես է կոչվում:
    Ուժի չափման միավորը Նյուտոնն է (1 Ն):
    Ուժի միավոր է նաև կիլոնյուտոնը(կՆ):
    1կՆ=1000Ն:

բնագիտություն

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերի

  1. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:
    Մեխանիկական շարժումը որոշակի ժամանակահատվածում մարմնի դիրքի փոփոխությունն է այլ մարմինների նկատմամբ:
  2. Ի՞նչի նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:
    Գետում լողացող ձուկն իր դիրքը փոխում է ափի նկատմամբ:
  3. Ի՞նչով է իրարից տարբերվում շարժումները:
    Շարժումները տարբերվում են իրարից արագությամբ:
  4. Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը:Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:
    Մարմնի շարժման արագությունը բնութագրվում է միաոր ժամանակում նրա անցած ճանապարով: Արագության չափման միաորներից են՝ մ/վ, կմ/ժ :
  1. Ե՞րբ են մարմինները փոխում իրենց շարժման արագությունը:
  2. Ի՞նչ է բնութագրում ուժը:
  3. Ի՞նչ տառով են նշանակում ուժը:

ԱՄՓՈՓԻՉ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

  • Ո՞ր երևույթներն են կոչվում ֆիզիկական։ Բերե՛ք օրինակներ։
    Սառուցի հալվելը, մոմի այրվելը:
  • Ո՞ր երևույթներն են կոչվում քիմիական ։ Բերե՛ք օրինակներ։
    Սառնարան այրվելու ժամանակ:
  1. Որո՞նք են ֆիզիկական երևույթների տարատեսակները։
    Սառացի հալվելը, մոմի այրվելը , ապակու կոտրվելը:
  2. Ո՞ր երևույթն են անվանում քիմիական ռեակցիա։
    Քիմյական ռեակցիան այն է , որ նյութը փոխվում է իր ձևից:
  3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների բնորոշ մի քանի հատկանիշ:
    Նյութը փոխվում է:
  4. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ։
    Սառնարան այրվելու ժամանակ:
  5. Լուսասինթեզը համարվու՞մ է քիմիական ռեակցիա։
    այո:

ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 14-18

Պատասխանել հարցերին

  1. Հողի ու ջրի ,թռչունների ու ձկների ,վայրի գազանների պահպանման համար ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվում:Մարդը հոգետանում հողի ու ջրի, թռչունների ու ձկների,վայրի գազանների պհպանաման համար ստեղծելով անտառներ,կան պուրակներ,արգելանոցներ։
  2. Որո՞նք են թթվային անձրևների առաջացման պատճառները,և ի՞նչ հետևանքներ կարող են դրանք ունենալ:Ավտոմեքենաների,ինքնաթիռների,հռթիրների շարժիչներում բենզինի և այլ նավթանյութերի թերայրման հետևանքով մթնոլորտ են արտանետվում մեծ քանակությամբ թունավոր գազեր, որոնք միանալով ջրին վերածվում են թթուների՝ ազոտական թթվի ,ծծմբական թթվի ,որոնք անձրևների հետ թափվում են երկրագնդի մակերևույթի վրա։Այդ անձրևները կոչվում են թթվային անձրևներ,որոնք շատ վնասակար են՝ քյքայում են հողը ,շինությունները,հուշարձանները։
  3. Ինչու՞ չի կարելի այրել կենցաղային աղբը: Աղբի այրումից առաջանում է շատ թունավոր նյութեր, դրա համար էլ այն չի կարելի այրել։

ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 7-11

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն աղերը:Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվաին մնաձորդներից։
  2. Որտե՞ղ է կիրառվում գիպսը:Գիպսը ոգտագործվում է շինարարության և բժշկության մեջ։
  3. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն հիմքերը: Այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօքսիլ խմբից,անվանում են հիմքեր կամ հիդրօքսիդներ։

ուսումնական Աշուն

Սերմ՝ սաղմնային բույս է՝ իր մեջ կուտակված պաշարային սննդանյութերով։ Այն բույսերի բազմացման և տարածման օրգան է։

Սերմը արտաքինից պատված է ամուր ծածկույթով՝ սերմնամաշկով, որի ներսում գտնվում են սաղմը և պաշարային սննդանյութերը։ Սերմնամաշկը սերմը պաշտպանում է չորանալուց և մեխանիկական վնասվածքներից։ Սերմնամաշկի վրա երեվում է սերմնասպին, այն հետքը, որով սերմն ամրանում է սերմնաոտիկին։ Սերմնասպիի կողքին գտնվում է սերմնամուտքը, որով սերմի մեջ են թափանցում ջուրը և օդը։ Սերմի հիմնական մասերն են սաղմը և պաշարանյութերը։ Սաղմում լավ երևում է շաքիլը, որում կուտակված են պաշարային սննդանյութեր։ Դրանցով է սնվում սաղմը սերմի ծլման սկզբնական փուլում։ Տարբերում են երկշաքիլավոր և միաշաքիլավոր սերմեր։ Երկու շաքիլ ունենարևածաղկի, խնձորենու, վարունգի, սեխի և մի շարք այլ բույսերի սերմեր, որի համար էլ կոչվում են երկշաքիլավոր բույսեր։ Կան նաև միաշաքիլավոր բույսեր, որոնց սերմն ունի մեկ շաքիլ։ Միաշաքիլավոր սերմերի էնդոսպերմը կարող է գտնվել սաղմի մոտ կամ շրջապատել սաղմը։ Սերմերի բաղադրության մեջ մտնում են օրգանական (օսլա, ճարպեր, սպիտակուցներ) և անօրգանական (ջուր և հանքային աղեր) նյութեր։

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 17-20

Սովորել ՝ Թթուներ թեման:

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ:
    Բնության մեջ կան շատ թթուներ, օրինակ՝ կիտրոնաթթու, խնձորաթթու, կաթնաթթու, քացախաթթու:
  2. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները:
    Թթուները կազմված են ջրածնից և թթվային մնացորդերից:
  3. Ինչպե՞ս կարող եք համոզվել ,որ տվյալ նյութը թթու է: Թթուները ունեն կծու համ: Թթուների լուծույթներում հայտանյութը փոխում է իր գույնը. մանուշակագույն լակմուսը դառնում է կարմիր:
  4. Ինչպե՞ս պետք է վարվել թթուների հետ:
    Քանի որ , թթուները քայքայում են մաշկը , պետք է զգույշ վարվել նրանց հետ: Եթե թթուն թափվել է մաշկի վրա, այն հարկավոր է շտապ լվանալ առատ ջրով, այնուհետև մշակեն սոդայի ջրով:

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 10-14

Սովորել ՝ Օքսիդներ թեման

էջ՝ 16-17

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերին

  1. Ո՞ր նյութերն են կոչվում օքսիդներ:
    Թթվածնի և այլ նյութերի միջև տեղի ունեցող քիմիական ռեակցիաներ կոչվում է օքսիդացման ռեակցիաներ ու դրանց հետևանքով արաջացած նյութերն անվանում են օքսիդներ:
  2. Ո՞րն է օքսիդացման ռեակցիան:
    Թթվածնի և այլ նյութերի միջև տեղի ունեցող քիմիական ռեակցիաներ կոչվում է օքսիդացման ռեակցիաներ:
  3. Ի՞նչ կիրառություն ունեն ձեզ ծանոթ օքսիդները
    Օքսիդները լայն կիրառություն ունեն մարդու կենցաղուն, օրինակ՝ չհանգած կիրը և ավազը օգտագործում շինարարությունում, երկաթի օքսիդից ստանում են երկաթ, ածխաթթու գազը օգտագործում են հանքային ջրերի գազաորման համար: